خزانه جواهرات ملی، در زیرزمین بانک مرکزی تهران، یکی از موزه‌های جالب ایران است که جواهرات و اشیا سلطنتی در آن نگهداری می‌شوند.در این مقاله از این موزه جالب اطلاعات بیشتری کسب کنید.

بر کسی پوشیده نیست که ایران تاریخی طولانی پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است و البته موزه‌های مختلف زیادی نیز که نمایانگر بسیاری از حوادث تاریخی هستند وجود دارد که تماشا و بازدید از آن‌ها می‌‌تواند در شناخت وقایع تاریخی ایران موثر باشد. اما در بین موزه‌های موجود در ایران موزه‌ای وجود دارد که در حال حاضر در زیرزمین بانک مرکزی قرار گرفته و محتوایات آن نیز جواهرات و سنگ‌های قیمتی و ارزشمند تاریخ ایران است.

 

خزانه جواهرات ایران در خیابان فردوسی تهران، روبه‌روی سفارت ترکیه، واقع شده و البته ساختمان مذکور نیز مربوط به‌ بانک مرکزی ایران است. این مکان به‌عنوان خزانه ملی جواهرات شناخته می‌شود، اما برخی به آن لقب موزه و گنجینه نیز می‌دهند. این گنجینه نشانگر تاریخ و فرهنگ کهن ایران زمین است و البته در مقابل داستان‌های ناگواری نیز در پشت پرده دارد.

شاید بتوان گفت در ایران تاریخچه جمع‌آوری جواهرات گران‌بها به‌دوران صفویه باز می‌گردد. تا پیش از صفویان جواهرات گران‌بها جایی در خزانه دولتی نداشتند و پادشاهان این دوره حدود دو قرن برای جمع‌آوری جواهرات گوناگون تلاش کردند و حتی کارشناسان این حکومت جواهرات مختلف را از بازار‌های هند، عثمانی، ایتالیا، فرانسه و کشور‌های دیگر خریداری و به اصفهان، پایتخت حکومت صفوی، منتقل می‌کردند. با اتمام دوران سلطنت شاه سلطان حسین و ورود محمود افغان به ایران، خزینه‌های دولتی مورد غارت قرار گرفتند و برخی از این غنایم که در دست اشرف افغان بودند، بعد از ورود شاه تهماسب دوم به‌ اصفهان، به‌ دست نادر افتاند و به‌ همین دلیل از خروجشان از ایران جلوگیری شد. مدتی بعد نادر برای پس گرفتن مقداری از جواهرات که به‌هندوستان منتقل شده بودند، نامه‌ای به‌ دربار این کشور نوشت و البته پاسخ دربار منفی بود و سپس در جریان لشکرکشی نادر به‌ هند، محمدشاه گورکانی جواهر، اسحله و مبالغی نقدی نسبتا زیادی را به‌‌ نادرشاه تسلیم کرد.

البته باید به این نکته نیز توجه کرد بخشی از جواهراتی که نادر به‌دست آورده بود، در ایران باقی نماندند و نادرشاه بنا به رسم و فرهنگ موجود، بخشی از آن‌ها را به‌ حکام ایران و پادشاهان کشور‌های دیگر بخشید و مقداری را نیز به آستان مقدس امام‌ رضا(ع) و بخشی را نیز به سپاهیان اعطا کرد. البته در آن زمان داخل ایران نیز برای این جواهرات چندان امن نبودند و پس از قتل نادر، احمدبیگ افغان ابدالی، از سرداران نادرشاه، بخشی از جواهرات موجود در خزانه را به‌ غارت برد که کوه نور یکی از آن‌ها بود. گفتنی است در حال حاضر الماس کوه نور در تاج ملکه انگلستان، ملکه الیزابت، قرار دارد.

خزانه فعلی در سال ۱۳۳۴ ساخته شد و در سال ۱۳۳۹ با تاسیس بانک مرکزی، محتویات آن به‌ این بانک سپرده شدند. خزانه جواهرات ملی در زمینی به‌ مساحت ۱۰۰۰ متر مربع ساخته شده است و سیستم‌های ایمنی مختلفی دارد که آلمانی‌ها آن را ساخته‌اند. موزه مذکور تا قبل از انقلاب فعالیت داشت و در جریان انقلاب مدتی تعطیل شد و در سال ۱۳۶۹ مجددا عموم مردم امکان بازدید از آن را به‌ دست آوردند. البته در دوران انقلاب هیچ آسیبی به‌ جواهرات موجود در این خزانه نرسید. از زمان قاجاریان، جواهرات موجود در این خزائن تغیرات زیادی نداشتند و البته مدتی بعد دو گوهر دیگر به آن اضافه شدند که یکی فیروزه‌ای که از معادن نیشابور به‌دست آمده بود و دیگری مرواریدی گران‌قیمت که از خلیج فارس صید شده بود.

در زمان رضا شاه این جواهرات به‌ بانک ملی اهدا شدند. در این دوران شرکت فرانسوی بوشرون بنا بر دستور شاه از تمام جواهرات صورت‌برداری و ارزش حدودی آن‌ها را تعیین کرد و در سال ۱۳۱۶ هجری شمسی، زمان تاسیس بانک ملی ایران، این جواهرات به‌عنوان پشتوانه پولی و مالی کشور به‌ این بانک منتقل شدند.