سرانجام موعد اجرای طرح رجیستری گوشی های موبایل فرا رسید. در این مطلب، از سیر تا پیاز طرح مبارزه با قاچاق تلفن همراه در ایران را مرور خواهیم کرد. طرح رجیستری موبایل چیست و نحوه اجرا و پیامدهای آن چه خواهد بود؟

رجیستری نام پروژه‌ای است که از سال‌ها پیش بر سر زبان‌ها افتاده و هدف از اجرای آن جلوگیری از ورود گوشی های قاچاق به بازار ایران است. اولین بار در سال 1385 بود که این طرح به اجرا درآمد اما اصلا موفقیت‌آمیز نبود و دولت نهم تصمیم گرفت آن را کنار بگذارد. از یکی دو سال اخیر مجددا زمزمه‌های اجرای طرح رجیستری تلفن همراه به گوش رسید و ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز با همکاری گمرک و وزارت ارتباطات دولت یازدهم تصمیم به اجرایی کردن مجدد این پروژه قدیمی گرفت. بر این اساس قرار شد تنها گوشی‌هایی که شماره سریال آن‌ها در سامانه گمرک به ثبت رسیده فعال شوند و موبایل‌هایی که به صورت قاچاق وارد کشور می‌شوند هیچ خدماتی را از سوی اپراتورهای ارتباطی دریافت نمی‌کنند.

 

در سال گذشته اجرای آزمایشی طرح رجیستری کلید خورد اما مسئولان با صحبت‌های ضد و نقیض خود موجب سردرگمی مردم می‌شدند و هربار یک تاریخی را به عنوان شروع رسمی رجیستری اعلام می‌کردند. در تابستان سال گذشته گفته شد گوشی های جدیدی که شماره سریال IMEI آن‌ها در سامانه وزارت صنعت ثبت نشده باشند در شبکه های اپراتورهای تلفن همراه جایی نخواهند داشت و از بازار نیز جمع‌آوری می‌شوند. در هر صورت واردات و فروش گوشی های قاچاق و بدون گارانتی همچنان در بازار موبایل کشور ادامه داشت و اجرای رسمی این طرح به سال 1396 موکول شد.

اپل، اولین برندی بود که به نظر می‌رسید قرار است قربانی اجرای طرح رجیستری شود. در آن زمان گفته می‌شد به دلیل این که کمپانی اپل هیچ نمایندگی رسمی در ایران ندارد و عمدتا گوشی های آیفون به صورت غیر رسمی و قاچاق وارد کشور می‌شوند، گوشی های این برند از بازار جمع خواهند شد اما در عمل هرگز این اتفاق رخ نداد. با این حال امکان واردات قانونی گوشی های آیفون توسط تعدادی از شرکت‌ها فراهم شد و نام 12 شرکت به عنوان واردکننده رسمی این گوشی‌ها مطرح شد.

 

همان‌طور که گفته شد اجرای رسمی طرح رجیستری بارها به تعویق افتاد و در نهایت به گفته مسئولان قرار بود تابستان امسال شاهد اجرایی شدن این طرح پر سر و صدا باشیم. اواخر سال گذشته بود که محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت یازدهم گفت برای اجرای رجیستری نباید عجله کنیم و در صورتی که طرح پایلوت رجیستری با موفقیت انجام شود، از تیرماه 96 شاهد اجرای رسمی این طرح در کشور خواهیم بود. وی تاکید کرد برای انجام این کار فنی نباید عجله کرد تا موجب نارضایتی مردم و شکست خوردن طرح نشود. در واقع اجرای با تاخیر پروژه بهتر از آن است که طرح شکست بخورد و موجب متضرر شدن و نارضایتی مردم شود.

به گفته واعظی، طرح رجیستری پیش از این دو بار شکست خورده بود اما این بار کارها به صورت عمیق‌تر و جدی‌تر پیگیری شد و هماهنگی‌های لازم با وزارت صنعت و معدن و تجارت و ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز نیز انجام شد تا از تابستان سال 96، طرح رجیستری موبایل به صورت رسمی اجرایی شود. سخنگوی ستاد مبارزه با قاچاق کالا نیز در این خصوص بیان کرد تمام مراحل تست طرح طی شده و همه چیز برای اجرای آن آماده است. با این حال وزارت ارتباطات معتقد است که اپراتورها هنوز نتوانسته‌اند زیرساخت‌های لازم را فراهم کنند و به همین دلیل تا زمان دریافت تجهیزات توسط اپراتورها، اجرای رجیستری به تعویق افتاد.